گردوی ارگانیک دناکوه سمیرم کد 118

ردو (گاهی در ادبیات چهارمغر و گِردِکان^[۱]) (به پارسی میانه gowz جوز)، دانه بزرگ خوراکی چروکیده از یک درخت برگ‌ریز از راستهٔ دولپه ای‌ها خانواده گردوییان، متشکل از دو نیمه، موجود در یک پوسته سخت محصور در یک میوه سبز می‌باشد.^[۲][۳] مغز گردو، مغز خوراکی یک شفت بوده، و در نتیجه یک فندقی محسوب نمی‌شود. منشأ درخت گردو کشور ایران بوده و به همین دلیل در غرب با نام “Persian Walnut” شناخته می‌شود.^[۴]

گردو، میوه مغزدار باارزشی است که انواع مختلفی دارد. گردو منبع عالی پروتئین، فیبر، ویتامینها، آنتی‌اکسیدانها و مواد معدنی است. واژه جوز معرب گوچ پارسی میانه به همین معنی است. مغز گردو و بذر کتان دارای بیشترین اندازه اسید چرب امگا ۳ در میان مواد غذایی گیاهی هستند.^[۵][۶]

آب گردوی پخته شده را می‌توان به عنوان یک عامل ضدقارچ استفاده کرد. پوسته های سبز را می‌توان له کرد و جهت مسموم کردن و صید ماهی در آب پاشید^[۷] از پوسته گردو می‌توان برای ساخت جوهر بادوام برای نوشتن و طراحی استفاده کرد. تصور می‌شود که توسط هنرمندانی از جمله لئوناردو داوینچی و رامبرانت استفاده شده است^[۸][۹]

رنگدانه های پوسته گردو به عنوان رنگ قهوه‌ای برای پارچه استفاده می‌شود^[۱۰] و در روم باستان و اروپای قرون وسطی برای رنگ کردن مو استفاده شده است^[۱۱]

گردوی ارگانیک دناکوه سمیرم کد 118

برابر بررسی‌های دیرین‌شناسی گیاهی و گرده‌شناسی در روی کرهٔ زمین، گونه‌های مختلف گردو از زمان‌های بسیار قدیم به ویژه از دوران سوم زمین‌شناسی وجود داشته‌است. از دوران چهارم زمین‌شناسی به بعد آثار درخت گردو از جمله گردهٔ آن در کشورهای اروپای شرقی به دست آمده‌است.^[۱۲]

منشأ درخت گردو ایران است.^[۴] شهرستان تویسرکان در همدان ، امروز با داشتن بیش از ۵۵۰۰ هکتار باغ گردو و تولید این محصول با مرغوبیتی در مقیاس جهانی، «پایتخت گردوی ایران» نام گرفته‌است.^[۱۳] شهرستان بافت در کرمان دومین قطب تولید این محصول در ایران محسوب می‌شود.^[۱۴]

گردوی ارگانیک دناکوه سمیرم کد 118

گردو به گردوییان (Juglandaceae) تعلق دارد که همان خانواده پیکن است. درحالی‌که همه گونه‌های معتدل خزان‌کننده هستند، گونه‌های نیمه گرمسیری تمایل دارند در زیستگاه بومی خود همیشه سبز باشند. گردوهای سیاه و ایرانی تا ارتفاع ۳۰ متر ارتفاع پیدا می‌کنند و دارای برگ‌های معطر هستند. تعداد برگچه‌ها بسته به گونه متفاوت است.^[۱۵]

گردوی ارگانیک دناکوه سمیرم کد 118

گردو یک درخت یک‌پایه است، به این معنی که گل‌های نر و ماده آن هر دو بر روی یک درخت قرار دارد. گل‌آذین‌های نر در بهار ظاهر می‌شوند و روی شاخه‌های مسن‌تر تولید می‌شوند، درحالی‌که گل‌های ماده از شاخه‌های انتهایی جدید در ارقام انتهایی و همچنین از شاخه‌های جانبی در ارقام باربر جانبی بیرون می‌آیند.^[۱۶] گردو توسط باد گرده افشانی کرده و خود بارده است و در صورتی که تولید گرده با پذیرش گل‌های ماده همزمان باشد، می‌توان از یک درخت تنها آجیل تولید کرد. گردوی ایرانی رقمی است که ارزش تولید تجاری دارد. وقتی گل ماده بارور می‌شود، در تابستان متورم شده و میوه سبز رنگی به اندازه تخم مرغ تولید می‌شود. پوسته سفت می‌شود، بافت هسته بالغ می‌شود و با پیش‌روی پاییز، پوسته سبزی که روی مهره را می‌پوشاند ترک می‌خورد و مهره روی زمین می‌افتد. برگ‌های پاییزی خیلی زود رنگ سبز خود را از دست می‌دهند و شاخ و برگ‌های طلایی رنگ به تدریج می‌ریزند و درخت در زمستان به خواب می‌رود.^[۱۵]

مغز گردو نوعی مغز دانه است که به صورت خام (طبخ نشده) مصرف می‌گردد. این مغز می‌تواند به تنهایی یا آجیل با ترکیب سایر مغزها نظیر بادام، پسته، فندق و… مصرف شود. مغز گردو از خشکبار است.

مغز گردو را همچنین برای مصرف طبخ می‌کنند.

در مناطق مختف کشور انواع غذاها با طبخ گردو حاصل می‌شود. در برخی از غذاها این ماده به صورت تزئین یا مواد افزودنی است و در برخی از غذاها به عنوان ماده اصلی آن غذا یا خورشت بکار می‌رود. یکی از غذاهایی که مغز گردو به عنوان ماده لازمه و اصلی آن است، خورشت فسنجان می‌باشد. به دلیل سردی بودن آن است که موارد زیادی برای مصرف دارد.

مغز گردو حاوی ۴٪ آب، ۱۵٪ پروتئین، ۶۵٪ چربی، ۱۴٪ کربوهیدرات، و ۴٪ فیبر غذایی است. ۱۰۰ گرم گردو میزان ۲٬۷۴۰ کیلوژول (۶۵۴ کیلوکالری) انرژی تأمین کرده و منبع غنی چندین ماده معدنی غذایی، به ویژه منگنز و ویتامین‌های B است.

برخلاف اکثر فندقی‌ها که سرشار از چربی‌های تک‌سیرنشده هستند، روغن گردو عمدتاً از اسیدهای چرب غیراشباع چندگانه تشکیل شده‌است (۷۲٪ از کل چربی‌ها)، به ویژه آلفا لینولنیک اسید (۱۴٪)، اسید لینولئیک (۵۸٪). با این حال ۱۳٪ از روغن گردو را اسید اولئیک تشکیل می‌دهد.^[۲۲]

گردو سرشار از ویتامین ای و آنتی‌اکسیدان می‌باشد، موادی که خطر توسعه بیماری آلزایمر را کاهش می‌دهند. پژوهشگران دانشگاه پزشکی شیکاگو با بررسی عادت غذایی ۶۰۰۰ نفر دریافتند که آن دسته از افرادی که دچار مشکلات فراموشی و نظایر آن نیستند، در عادت غذایی خود غذاهای سرشار از ویتامین ای گنجانده‌اند. ویتامین ای، رادیکال‌های آزاد را که محتملاً می‌توانند به سلول‌های مغز آسیب بزنند، مهار می‌کند.^[۲۳][۲۴]

سازمان غذا و داروی آمریکا در سال ۲۰۰۴ این ادعا را که «گردو می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی را کاهش دهد» رد کرد.^[۲۵] و اعلام کرد: «شواهد کافی برای اینکه در گردو مواد فعال بیولوژیکی خاصی وجود دارد که می‌تواند بیماری قلبی را کاهش دهد، شناسایی نشده‌است.»^[۲۶]

در یک مطالعه استخراج، خالص سازی و شناسایی مواد حاصل از عصاره کلروفرمی برگ گیاه گردو به منظور بررسی اثرات ضد سرطانی در کشور صورت گرفته است و نتایج آن بیانگر آن است که شناسایی 5 ماده از دسته فلاونوئیدها, ترپنها و استروئیدها بود که سبب کاهش تکثیر سلول های سرطانی سینه و دهان در مدت 48 و 72 ساعت گردید. بنابراین با توجه به خواص ضدتکثیری مواد شناسایی شده, می توان این مواد را به عنوان کاندیدهای مناسب جهت ساخت داروی مؤثر در درمان این نوع سرطان ها پیشنهاد نمود.^[۲۷]

گردو نه‌تنها قابلیت پایین آوردن سطح کلسترول خون را دارد، بلکه باعث کاهش خطر بیماری‌های قلبی و التهاب نیز می‌شود. به‌دلیل این که گردو حاوی مقادیر بالای اسیدهای چرب، اُمگا3 و «فیتواستروس»‌هاست، برای قلب مفید است. اسیدهای چرب امگا3 از طریق افزایش سطح HDL و کاهش سطح LDL باعث پایین رفتن مقدار تری‌کلسیرید و کاهش تشکیل پلاک‌های «آترواسکلروتیکی» در سرخ‌رگ‌ها می‌شوند. گردو در مقایسه با سایر مغزها حاوی مقادیر بیشتر اسیدهای چرب امگا3 است. گردو علاوه بر این که حاوی ترکیباتی است که برای قلب مفید هستند حاوی مقادیر ارزشمندی از ویتامین E، ویتامین B، فیبر و سایر عناصر معدنی است. گردو مانند سایر مغزها غنی از کالری است. کالری موجود در گردو عمدتا به‌دلیل مقادیر بالای پروتئین و چربی موجود در آن است. در هر 100 گرم گردو در حدود 68-65 گرم چربی وجود دارد که قسمتی از این چربی شامل اسیدهای چرب غیراشباع با چند باند دوگانه از قبیل «اسیدلینوئیک» و «اسید لینولنیک» است که در حدود 70% اسیدهای چرب موجود در گردو را تشکیل می‌دهند. در حدود 18% از اسیدهای چرب موجود در گردو، اسیدهای چرب غیراشباع با یک پیوند دوگانه و 12% پایانی را نیز اسیدهای چرب اشباع تشکیل می‌دهد. بنابراین گرچه گردو حاوی مقادیر زیادی از کالری است، اما اسیدهای چرب موجود در آن، به طور اساسی اسیدهای چرب غیر اشباع هستند که ضرری به سیستم قلبی – عروقی بدن نمی‌رسانند. گردو هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیتِ پروتئین بسیار مورد توجه است. هر 100 گرم آن حاوی 8/14گرم پروتئین است که این پروتئین دارای کیفیت خوبی است و به آسانی نیز هضم می‌شود. گردو حاوی اسیدهای آمینه‌ی ضروری نیز است که بدن انسان قادر به ساختن آن‌ها نیست. همچنین این ماده‌ی غذایی غنی از فیبر و مواد معدنی و ویتامین‌هاست. ویتامین‌های محلول در چربی از قبیل A، E و ویتامین‌های محلول در آب از قبیل ویتامین C، B1، و … در آن وجود دارد. آهن، روی، مس، منیزیم، فسفر و سدیم به مقدار کمی در گردو یافت می‌شود.

پنج کشور برتر تولیدکننده گردو – سال ۲۰۲۱[۲۸]
کشور	میزان تولید (تن)
چین	۱٬۱۰۰٬۰۰۰
ایالات متحده آمریکا	۶۶۰٬۰۰۰
ایران	۳۹۰٬۰۰۰
ترکیه	۳۳۰٬۰۰۰
مکزیک	۱۴۰٬۰۰۰
در سراسر دنیا	۳٬۵۰۰٬۰۰۰
No symbol = official figure, P = official figure, F = FAOSTAT ۲۰۰۷، * = Unofficial/Semi-official/mirror data, C = Calculated figure A = Aggregate (may include official, semi-official or estimates); Source: Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Division

پنج کشور برتر تولیدکننده گردو در سال ۲۰۲۱

   چین (۳۱٫۴۲٪)

   ایالات متحده آمریکا (۱۸٫۸۵٪)

   ایران (۱۱٫۱۵٪)

   ترکیه (۹٫۴۳٪)

   مکزیک (۴٫۰۱٪)

  دیگر کشورهای  جهان (۲۵٫۱۴٪)

^[۲۹]در سال ۲۰۲۱ ایران ۱۱٫۲٪ از گردوی جهان را تولید کرده، اما سهم آن از صادرات جهانی فقط ۰٫۱٪ (با ارزش ۳٫۲۵ میلیون دلار) بوده‌است. ارزش صادرات جهانی مغز گردو در سال ۲۰۲۱ برابر ۲٫۱۹ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود